QĐND Online - Năm 2012 đánh dấu 53 năm ngày truyền thống Bộ đội Biên phòng (3-3-1959/3-3-2012). Kể từ ngày thành lập đến nay, vượt qua bao gian khó, thử thách, cả trong thời chiến cũng như thời bình, Bộ đội Biên phòng (trước có tên là Công an nhân dân vũ trang) đã luôn nỗ lực để viết nên trang sử chói ngời chủ nghĩa anh hùng cách mạng, xứng đáng là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia.

Năm 1954, Hiệp định Giơ-ne-vơ về chấm dứt chiến tranh, lập lại hoà bình ở Việt Nam, Lào và Cam-pu-chia được ký kết. Các nước tham gia Hội nghị Giơ-ne-vơ long trọng tuyên bố tôn trọng độc lập, chủ quyền, thống nhất toàn vẹn lãnh thổ của ba nước Đông Dương. Mỹ là nước trực tiếp giúp Pháp trong cuộc chiến tranh xâm lược Đông Dương (1945-1954) và là thành viên của Hội nghị Giơ-ne-vơ nhưng lại trắng trợn tuyên bố: "Mỹ không bị nội dung Hiệp định này ràng buộc". Từ đó, Mỹ ráo riết hất cẳng Pháp ra khỏi Đông Dương để thống trị miền Nam nước ta bằng chủ nghĩa thực dân mới, lấy vĩ tuyến 17 (sông Bến Hải, thuộc tỉnh Quảng Trị) làm giới tuyến quân sự; sử dụng bọn phản động và tay sai trong nước nổi phỉ, xưng vua, gây bạo loạn ở khu vực biên giới Việt-Trung, Việt-Lào; cưỡng ép đồng bào công giáo di cư vào Nam; cài cắm gián điệp, chỉ điểm và tung nhiều toán gián điệp, biệt kích ra miền Bắc hòng chia cắt đất lâu dài nước ta, ngăn chặn sự phát triển của chủ nghĩa Cộng sản, đẩy lùi phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á và trên thế giới, uy hiếp các nước xã hội chủ nghĩa.

 

Chiến sỹ Đồn Biên phòng Hữu Nghị tuần tra kiểm soát đường mòn biên giới thuộc địa bàn huyện Cao Lộc. Ảnh: TTXVN

Để bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới, bờ biển, giới tuyến và các mục tiêu quan trọng ở nội địa, Trung ương Đảng và Bác Hồ thành lập 3 lực lượng trực thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an. Đó là các đơn vị quân đội làm nhiệm vụ bảo vệ, thuộc Bộ Quốc phòng; Công an Biên phòngCảnh sát Vũ trang, thuộc Bộ Công an.   

Nhưng để có một lực lượng vũ trang thống nhất, chuyên trách, vững mạnh về chính trị, chặt chẽ về tổ chức; nắm vững đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; hiểu biết sâu về pháp luật, có năng lực quản lý bảo vệ biên giới, giới tuyến và các mục tiêu nội địa bằng các biện pháp nghiệp vụ chuyên sâu và khả năng chiến đấu vũ trang giỏi, ngày 19-11-1958, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá II) ra Nghị quyết số 58-NQ/TW và ngày 3-3-1959, Thủ tướng Chính phủ ra Nghị định số 100/TTg "Về việc thành lập lực lượng Công an nhân dân vũ trang": "Thống nhất các đơn vị bộ đội quốc phòng đang làm công tác bảo vệ nội địa, bảo vệ biên giới, giới tuyến và các đơn vị Công an biên phòng, Cảnh sát vũ trang thành một lực lượng vũ trang chuyên trách công tác biên phòng và bảo vệ nội địa, lấy tên là CANDVT, đặt dưới sự lãnh đạo của Bộ Công an” (trích Chỉ thị số 100/TTg) có nhiệm vụ “Trấn áp mọi hành động phá hoại của bọn phản cách mạng trong nước và bọn phản cách mạng ngoài nước xâm nhập phá hoại nước ta, luôn luôn sẵn sàng chiến đấu để bảo vệ an ninh biên giới, bờ biển, giới tuyến và nội địa, bảo vệ an toàn cho các cơ sở kinh tế, văn hoá quan trọng” (trích Nghị quyết số 58-NQ/TW).

Từ đây, nước ta chính thức có một lực lượng vũ trang chuyên trách công tác biên phòng, tập trung thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, gồm 3 cấp: Trung ương có Ban chỉ huy CANDVT Trung ương (tháng 7-1961 đổi tên thành Bộ Tư lệnh CANDVT); cấp tỉnh, thành có Ban chỉ huy CANDVT tỉnh, thành; cấp cơ sở có các đồn biên phòng và đơn vị cơ động đóng dọc biên giới, bờ biển, trực thuộc Ban chỉ huy CANDVT các tỉnh, thành phố. Do đó, từ năm 1959 đến nay, ngày 3-3 hàng năm chính thức trở thành Ngày truyền thống của BĐBP.

Ngay từ khi thành lập, tuy trang bị còn thô sơ, thiếu thốn mọi mặt, địa bàn hoạt động rộng, xa xôi hẻo lánh, thời tiết, khí hậu khắc nghiệt... nhưng cán bộ, chiến sĩ BĐBP đã đoàn kết một lòng, vượt qua khó khăn thử thách, nhanh chóng triển khai lực lượng xây đồn, lập trạm; tuyên truyền, vận động nhân dân lập bản, xây dựng cơ sở chính trị, lập lên phòng tuyến nhân dân, chiến đấu tiễu phỉ, chống gián điệp, biệt kích, bảo vệ biên giới, bờ biển, giới tuyến quân sự tạm thời; bảo vệ Đảng, Nhà nước và các mục tiêu nội địa quan trọng thuộc 33 khu, tỉnh, thành miền Bắc và thủ đô Hà Nội.

Chủ tịch Quốc hội (nay là Tổng Bí thư) Nguyễn Phú Trọng trao tặng danh hiệu AHLLVT cho BĐBP tại lễ kỷ niệm 50 năm Ngày Truyền thống Bộ đội Biên phòng tổ chức ngày 2-3-2009. Ảnh: Tiền phong

Từ 1965-1975, BĐBP tích cực tham gia chiến đấu chống chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân của đế quốc Mỹ ra miền Bắc, kiên cường chiến đấu bảo vệ biên giới, bờ biển, giới tuyến quân sự, các mục tiêu quan trọng ở nội địa, góp phần bảo vệ an toàn tuyến hành lang vận chuyển chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trong thời gian này, toàn lực lượng trực tiếp bắn rơi 219 máy bay Mỹ, phối hợp với các đơn vị bạn bắn rơi, bắn cháy 225 chiếc, bắn bị thương 128 chiếc, bắt sống nhiều giặc lái và chi viện 5.000 cán bộ, chiến sỹ cho ANVT miền Nam.

Ngoài ra, các đơn vị CANDVT miền Bắc còn cử nhiều đội công tác đặc biệt sang giúp Bạn Lào xây dựng cơ sở chính trị, vận động nhân dân tham gia quân đội, ủng hộ cách mạng Lào và tổ chức tuyên truyền đặc biệt, tấn công chính trị, chiến đấu vũ trang phá nhiều cụm phỉ ở mặt trận K5 (đối diện Nghệ An, Hà Tĩnh) và các tỉnh đối diện Điện Biên, Sơn La, Quảng Trị...

Được sự chi viện của CANDVT miền Bắc, lực lượng ANVT miền Nam đã cùng các đơn vị của quân đội nhân dân, công an nhân dân và các lực lượng khác chiến đấu bắt sống, tiêu diệt nhiều tên gián điệp, ác ôn nằm vùng khét tiếng, tiêu hao sinh lực địch và tham gia dẫn đường cho các cánh quân tiến vào giải phóng Sài Gòn, góp phần tích cực vào thắng lợi chung của cuộc Tổng tiến công nổi dậy mùa Xuân năm 1975 của quân và dân ta, mà đỉnh cao là chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử giải phóng hoàn toàn miền Nam, thống nhất Tổ quốc.

Từ 1975 đến 1986, BĐBP quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, đấu tranh chống kế hoạch hậu chiến của địch, tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới và làm nhiệm vụ quốc tế. BĐBP đã kề vai sát cánh cùng lực lượng vũ trang và nhân dân Cam-pu-chia đấu tranh chống Khơ-me Đỏ, phá tan chế độ diệt chủng ở Cam-pu-chia, giúp bạn bảo vệ chủ quyền biên giới trên các tuyến và cử nhiều đội công tác giúp nhân dân Lào đấu tranh chống phỉ và bọn phản động, góp phần giữ vững độc lập, chủ quyền, củng cố hoà bình.

Khi nước nhà thực hiện công cuộc đổi mới, BĐBP đảm trách việc quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới. Bộ đội Biên phòng đã chủ động, nhạy bén tham mưu, đề xuất và trực tiếp triển khai thực hiện nhiều chủ trương, biện pháp đổi mới công tác biên phòng, xây dựng thế trận và các phương án chiến đấu, đấu tranh với các hoạt động xâm nhập phá hoại của bọn tình báo, gián điệp, phản động lưu vong và các loại tội phạm, buôn lậu, gian lận thương mại.

BĐBP cũng chủ động quan hệ hợp tác hữu nghị với nhân dân và lực lượng bảo vệ biên giới các nước láng giềng, theo hướng "giúp bạn là tự giúp mình".

Bộ đội biên phòng tuần tra Côn Đảo. Ảnh: Đoàn Hoài Trung

Các đơn vị BĐBP đã tích cực tham gia xây dựng, củng cố cơ sở chính trị, phát triển kinh tế - xã hội địa phương, giúp đỡ nhân dân khu vực biên giới xoá đói, giảm nghèo, phòng, chống thiên tai, khắc phục hậu quả bão, lụt... Bên cạnh đó, BĐBP còn tích cực tham gia các phong trào đền ơn đáp nghĩa; xóa đói, giảm nghèo; xóa mù chữ, nâng cao dân trí, cải thiện dân sinh; khám chữa bệnh cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Đặc biệt, BĐBP đã bất chấp hiểm nguy, xả thân cứu tính mạng và tài sản của nhân dân, giúp nhân dân khắc phục hậu quả, ổn định đời sống và sản xuất mỗi khi thiên tai, hỏa họa xảy ra. Chính những hành động hết mình vì nhân dân này của BĐBP đã làm sáng hơn hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” trong lòng nhân dân.

Một điều đặc biệt nữa là, đợt vận động “Mái ấm cho người nghèo nơi biên giới, hải đảo” do Ban thường trực Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp với Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Báo Quân đội nhân dân phát động vào tháng 8-2008 đã mang lại hàng nghìn ngôi nhà ấm cúng cho đồng bào nghèo nơi biên giới, hải đảo. Cuộc vận động đã góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, các lực lượng và của toàn xã hội đối với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới, hải đảo, xây dựng khu vực biên giới vững mạnh, xây dựng nền biên phòng toàn dân vững mạnh và thế trận biên phòng toàn dân vững chắc.

Trải qua hơn 50 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, BĐBP đã lập nên nhiều chiến công và thành tích vẻ vang, được Đảng, Nhà nước 2 lần ghi nhận, tuyên dương Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (12-1979 và 2-2009); được tặng thưởng 1 Huân chương Sao Vàng (2-2004); 2 Huân chương Hồ Chí Minh (2-1979 và 2-1989); 2 Huân chương Độc lập: hạng Nhất (1-1994), hạng Nhì (8-1966); 2 Huân chương Quân công: hạng Nhất (3-1977), hạng Ba (3-1974) và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Trang sử hào hùng của BĐBP vẫn sẽ được viết tiếp bởi những người lính quân hàm xanh quả cảm, hết lòng vì nước vì dân.

 PV